Overwinteren of definitief verhuizen naar Spanje?

Er bestaat geen officiële juridische definitie van “overwinteren”. In de praktijk bedoelen we ermee:

Bijvoorbeeld: 1 november tot 31 maart in Alicante en de rest van het jaar in Nederland. Je houdt dan meestal:

Spanje wordt je winteradres, maar niet automatisch je officiële woonland. Dat kan jarenlang prima bij iemand passen.

Definitief verhuizen is meer dan langer in Spanje blijven. Je verplaatst het zwaartepunt van je leven. Je:

De Belastingdienst kijkt voor de vraag waar iemand werkelijk woont ook naar de feiten van het leven: waar je de meeste tijd doorbrengt, waar je partner woont, waar je verzekerd bent en waar je sociale en persoonlijke banden liggen. Alleen één formulier bepaalt dat dus niet. Daarom is:

niet automatisch hetzelfde als:

Voor je Nederlandse inschrijving is één grens bijzonder belangrijk. Ben je in een periode van twaalf maanden meer dan acht maanden buiten Nederland, dan moet je je uitschrijven uit de Nederlandse gemeente.

Dat geeft een belangrijke praktische scheiding.

Bijvoorbeeld november tot en met maart. Dat blijft onder de Nederlandse achtmaandengrens.

Dat valt erboven. Dan kun je niet simpelweg zeggen:

Voor de BRP moet je je dan in beginsel uitschrijven.

Niet vanuit Nederland, maar vanuit de Europese verblijfsregels. Als EU-burger mag je tot drie maanden in een ander EU-land verblijven zonder je daar als resident te registreren. Blijf je langer, dan kan registratie als inwoner verplicht worden. Gepensioneerden moeten daarbij onder andere voldoende middelen en zorgdekking kunnen aantonen. Dat betekent dat iemand die vijf maanden overwintert administratief in een interessant tussengebied terechtkomt:

Overwinteren betekent dus niet automatisch:

Dat hangt af van je daadwerkelijke verblijfsduur en situatie.

Die heeft weer met iets anders te maken. Spanje beschouwt iemand onder andere als fiscaal resident wanneer die persoon meer dan 183 dagen in een kalenderjaar op Spaans grondgebied verblijft. Ook andere factoren kunnen relevant zijn, zoals waar het centrum van je economische belangen ligt. Dus:

Dat zijn drie verschillende regels. Gooi ze niet op één hoop.

Voor veel pensionado’s is dát de echte aantrekkingskracht. Je hebt wel:

maar je hoeft nog niet je hele bestaande leven af te breken.

Familie en vrienden blijven dichtbij in het grootste deel van het jaar. En als Spanje uiteindelijk minder goed bevalt dan gedacht? Dan ga je in maart gewoon weer naar huis. Dat is een fundamenteel ander risico dan eerst je Nederlandse woning verkopen en daarna ontdekken dat permanent wonen in Spanje toch niet bij je past.

Blijf je in Nederland verzekerd en verblijf je tijdelijk in Spanje, dan speelt de European Health Insurance Card, de EHIC, een belangrijke rol. Met die kaart heb je tijdens een tijdelijk verblijf recht op medisch noodzakelijke publieke zorg onder dezelfde voorwaarden als iemand die in Spanje verzekerd is. Wat medisch noodzakelijk is, wordt mede beoordeeld op basis van je gezondheid en de verwachte duur van je verblijf.

Hij dekt bijvoorbeeld niet:

Een reis- of aanvullende verzekering kan daarom nog steeds belangrijk zijn.

Maak je Spanje werkelijk tot je woonland, dan hoort de EHIC niet meer de basis van je zorgregeling te zijn. Voor veel Nederlandse AOW’ers loopt dat via:

Daarmee zie je hoe groot het verschil is:

Dit wordt vaak onderschat. Wie drie wintermaanden in Spanje zit, kijkt anders naar een woning dan iemand die er twaalf maanden woont. Voor overwinteren zijn bijvoorbeeld belangrijk:

Voor permanent wonen worden daarnaast belangrijk:

Dat kan tot compleet andere keuzes leiden.

Dit is misschien wel de belangrijkste les van dit artikel. Veel mensen ontdekken een Spaanse bestemming tijdens een vakantie. Bijvoorbeeld in mei. Dan zijn:

Maar jij wilt er misschien juist van november tot maart wonen. Dan moet je weten hoe de plaats in díé maanden functioneert. Neem Alicante als illustratie. Volgens de officiële klimaatnormalen van AEMET ligt de gemiddelde dagelijkse maximumtemperatuur daar in:

Een bezichtiging in mei vertelt je dus niet hoe een noordgericht appartement om acht uur ’s morgens in januari voelt. En klimaatcijfers vertellen nog steeds niet:

Daarvoor moet je er daadwerkelijk in de winter zijn.

“17 graden in januari” klinkt heerlijk als het in Nederland drie graden en grijs is. Maar wooncomfort wordt door meer bepaald. Vraag bij een winterwoning ook:

Een zuidgericht appartement van 16 graden kan prettiger voelen dan een noordgerichte woning op een locatie waar het officieel 18 graden is.

Nog een reden om eerst te testen. Een bestemming kan in de zomer:

zijn. En in januari:

Dat hoeft geen nadeel te zijn. Misschien zoek je juist rust. Maar je wilt het weten vóórdat je er een woning koopt. Pensionado moet daarom bij bestemmingen niet alleen kijken naar:

Na twee weken vakantie weet je meestal nog niet hoe het is om:

Na drie maanden begin je dat wel te ontdekken. Daarom kan één winter huren informatie opleveren die je uit honderd makelaarsadvertenties niet haalt.

Wanneer iemand twijfelt tussen overwinteren en emigreren, is direct kopen meestal niet nodig om de vraag te beantwoorden. Een huurwoning geeft je de mogelijkheid om te testen:

En je kunt het volgende jaar ergens anders gaan zitten. Bijvoorbeeld:

Daarna heb je een veel beter referentiekader. Een koopwoning maakt experimenteren juist duurder.

Een veelgemaakte denkfout is:

Je Nederlandse woning blijft ondertussen ook geld kosten. Denk aan:

Daarbovenop komen in Spanje:

Bij emigratie verdwijnen sommige Nederlandse lasten, maar daar komen Spaanse structurele lasten en een veel grotere verhuisbeslissing voor terug. Vergelijk daarom totale jaarlasten, niet alleen de Spaanse huur.

Overwinteren heeft veel voordelen. Maar er komt ook een punt waarop het onhandig kan worden. Bijvoorbeeld wanneer je ieder voorjaar denkt:

Definitief wonen kan beter passen wanneer je:

Dan wordt Nederland eerder het land dat je bezoekt. In plaats van andersom.

Bij overwinteraars wordt vooral de winter getest. Voor emigranten is dat niet genoeg. Wie permanent gaat wonen moet ook weten hoe augustus voelt. Aan de Spaanse kust kunnen zomermaanden veel heter, drukker en vochtiger zijn dan het voorjaar. In Alicante ligt de gemiddelde dagelijkse maximumtemperatuur volgens de klimaatnormalen in:

Dat gemiddelde vertelt bovendien niet hoe een reeks hete dagen in een appartement zonder goede airconditioning voelt. Daarom:

Dat is een veel betere voorbereiding dan alleen een bezichtigingsweek in april of mei.

Dit is moeilijker in euro’s of formulieren te vangen, maar minstens zo belangrijk. Bij overwinteren weet iedereen:

Je houdt vaak je bestaande ritme:

Bij emigratie verandert dat. Je kunt natuurlijk vliegen. Maar “we zijn binnen drie uur in Nederland” betekent niet dat het dagelijks contact hetzelfde blijft. Een vlucht bestaat ook uit:

Voor een onverwachte ziekenhuisopname van een familielid voelt 2,5 uur vliegen anders dan tijdens een geplande stedentrip. Dat hoeft geen reden te zijn om niet te emigreren.

Dit komt vaker voor dan mensen vooraf verwachten. De één ziet:

De ander mist:

Overwinteren kan dan juist een interessante tussenoplossing zijn. Niet:

Maar:

Dat maakt de beslissing minder absoluut.

Proefwonen wordt vaak beschreven als opstap naar emigratie. Maar dat hoeft niet. Na drie winters kun je concluderen:

Dat is geen mislukte emigratie. Het is een woonvorm die beter bij je past. Je krijgt:

Daar staat tegenover dat je:

De vraag is dus niet welke woonvorm objectief beter is. De vraag is welk ongemak je liever accepteert.

Geen enkele rij beslist voor je. Maar samen geven ze wel een duidelijk beeld.

Hans en Marijke zijn 68 en 66. Ze hebben kinderen en kleinkinderen in Nederland en wonen prettig in hun huidige huis. Wat ze vooral zat zijn: november, december, januari en februari. Ze hoeven Nederland helemaal niet te verlaten. Voor hen kan vier of vijf maanden huren in Spanje veel logischer zijn dan emigreren.

Peter is 70. Hij overwintert inmiddels vijf jaar in Spanje. De laatste jaren vertrekt hij steeds eerder en komt hij steeds later terug. Zijn vrienden zitten grotendeels in Spanje en zijn Nederlandse woning staat maanden leeg. Dan is een andere vraag logisch geworden:

Voor Peter kan definitief verhuizen inmiddels beter passen.

Els en Gerard willen na twee vakanties een appartement kopen aan de kust. Ze zijn er tot nu toe alleen in mei en september geweest. Dan zou onze eerste aanbeveling niet zijn:

Maar:

Bevalt de plaats dan nog steeds? Test daarna, als emigratie het doel is, ook een deel van juli of augustus. Dan weten ze veel beter wat ze kopen.

Beantwoord deze vragen afzonderlijk van elkaar.

Als je vooral twijfelt bij de Spaanse vragen, is overwinteren een uitstekende test. Twijfel je vooral aan het gedoe van twee huishoudens terwijl Spanje inmiddels duidelijk je thuis voelt? Dan kan definitief verhuizen logischer worden.

Wil je ontdekken of Spanje echt bij je past? Probeer dan niet alleen vakantie te vieren, maar daadwerkelijk te wonen.

De laatste stap is belangrijk:

Probeer de vraag niet te beantwoorden met:

Vraag liever:

Misschien is het antwoord:

Voor iemand die vooral wil ontsnappen aan de Nederlandse winter, zijn hele sociale leven in Nederland heeft en geen behoefte heeft aan Spaanse zomers, kan overwinteren zelfs beter passen dan emigreren. En als je na een paar winters merkt dat Nederland vooral de plek is waar je terug moet voor administratie? Dan heb je ook iets geleerd. De verstandigste volgorde is daarom vaak:

Want een zonnige boulevard tijdens een bezichtigingsweek in mei kan aantrekkelijk zijn. Maar als jij er uiteindelijk ieder jaar in januari wilt zitten, is januari het seizoen waarop je de plek moet beoordelen.