Uitschrijven uit Nederland bij emigratie naar Spanje: gemeente, SVB en belasting

De belangrijkste vuistregel:

De Nederlandse regel is duidelijk.

Verblijf je in een periode van twaalf maanden meer dan acht maanden buiten Nederland, dan moet je je uitschrijven bij de gemeente.

En er is nog een belangrijk detail:

Je kunt dus eigenaar blijven van een huis in Nederland en toch verplicht zijn je uit te schrijven omdat je feitelijk meer dan acht maanden buiten Nederland verblijft.

Bij een daadwerkelijke emigratie geef je je vertrek door aan de Nederlandse gemeente waar je staat ingeschreven.

Hoe je dat precies doet, verschilt per gemeente.

Dat kan bijvoorbeeld:

Controleer daarom de procedure van je eigen gemeente.

Bij de uitschrijving geef je onder andere door:

Weet je dat adres nog niet, dan kun je het later actualiseren.

Je verdwijnt niet uit de Nederlandse administratie.

De gemeente verwerkt je vertrek in de Basisregistratie Personen (BRP).

Je verandert daarin van:

Je gegevens komen in de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI) terecht. De RNI is onderdeel van de BRP.

En belangrijk:

Dat nummer blijf je bijvoorbeeld gebruiken voor:

Het is verstandig een bewijs van je uitschrijving te bewaren.

Je kunt dat later nodig hebben bij administratieve procedures of wanneer een instantie wil weten vanaf welke datum je niet meer als Nederlandse ingezetene geregistreerd staat.

Het bepaalt bijvoorbeeld niet automatisch je Spaanse fiscale residentie.

Dit klinkt als een klein detail totdat je vanuit Spanje iets bij een Nederlandse instantie moet wijzigen en je DigiD niet meer goed werkt.

Controleer vóór vertrek daarom:

Na je verhuizing blijf je namelijk regelmatig met Nederlandse organisaties communiceren.

Ja.

Ontvang je AOW en ga je buiten Nederland wonen, dan vraagt de SVB je nieuwe adres door te geven.

Dat is belangrijk omdat de SVB, zodra je in het buitenland woont, niet meer op dezelfde manier wijzigingen van je Nederlandse gemeente ontvangt. Veranderingen in bijvoorbeeld adres, leefsituatie of burgerlijke staat moet je daarna vaker zelf doorgeven.

Nee, niet alleen omdat je naar Spanje verhuist.

Ontvang je al AOW, dan kun je die in Spanje blijven ontvangen.

Maar er kunnen wel andere dingen veranderen.

Bijvoorbeeld:

De kern is:

Dan is emigreren naar Spanje op dit punt belangrijker.

Als je in Nederland woont of werkt, ben je meestal verzekerd voor de AOW.

Ga je buiten Nederland wonen en val je niet onder een uitzondering, dan ben je meestal niet langer verzekerd voor de Nederlandse AOW.

Een voorbeeld.

Je verhuist op je 62e definitief naar Spanje en je AOW-leeftijd ligt nog enkele jaren verder.

Dan kunnen de tussenliggende jaren gevolgen hebben voor je uiteindelijke AOW-opbouw.

Dat is dus iets anders dan iemand die pas ná het bereiken van de AOW-leeftijd verhuist.

Soms wel.

De SVB heeft een vrijwillige verzekering AOW/Anw voor mensen die naar het buitenland vertrekken en aan de voorwaarden voldoen.

Een belangrijke deadline:

Ook moet je vóór vertrek doorgaans minimaal een jaar verzekerd zijn geweest voor AOW/Anw.

Of vrijwillig doorverzekeren financieel aantrekkelijk is, is een aparte vraag.

Je betaalt er premie voor.

Laat daarom eerst berekenen:

Voor iemand die op zijn 66e vertrekt kan de afweging heel anders zijn dan voor iemand van 55.

De vrijwillige verzekering gaat niet alleen over je eigen AOW.

Ook de Algemene nabestaandenwet (Anw) kan relevant zijn.

Ook hiervoor bestaat onder voorwaarden vrijwillige verzekering.

Voor stellen waarvan één partner al AOW ontvangt en de andere nog niet, is dit iets om vóór vertrek te controleren.

Niet pas nadat de verhuisdozen in Spanje staan.

Ook die verandert mogelijk.

Uitschrijven bij de gemeente betekent niet automatisch:

Welke zorgregeling voor jou geldt, wordt bepaald door de regels voor sociale zekerheid en je persoonlijke situatie.

Voor veel Nederlandse AOW’ers die permanent naar Spanje verhuizen geldt uiteindelijk de route:

Daar hebben we een apart Pensionado-artikel over.

Voor dit artikel is vooral belangrijk:

Nee.

Dit is misschien wel het belangrijkste fiscale misverstand rond emigreren.

De Belastingdienst kijkt voor emigratie niet alleen naar je inschrijving in de BRP.

Er wordt gekeken naar de feiten van je leven.

Bijvoorbeeld:

Dus:

Spanje gebruikt meer dan 183 dagen in een kalenderjaar als één van de criteria voor Spaanse fiscale residentie.

Maar het is niet het enige criterium.

De Spaanse belastingdienst kijkt ook of Spanje het belangrijkste centrum of de basis van je economische belangen is.

Daarnaast bestaat onder voorwaarden een vermoeden van Spaanse residentie wanneer je niet-gescheiden echtgenoot en afhankelijke minderjarige kinderen gewoonlijk in Spanje wonen.

Daarom is dit te simpel:

Zo werkt het niet.

De 183-dagenregel is belangrijk, maar fiscale residentie kan meer factoren hebben.

Dit is de vergelijking die je eigenlijk moet onthouden:

De regels kunnen elkaar beïnvloeden, maar ze zijn niet uitwisselbaar.

Het jaar van emigratie is voor de Nederlandse inkomstenbelasting een bijzonder jaar.

Je woont een deel van het jaar in Nederland en een deel daarbuiten.

Daarvoor bestaat de speciale migratieaangifte, vroeger vooral bekend als het M-biljet.

Die aangifte kan tegenwoordig ook online via Mijn Belastingdienst worden gedaan.

In die aangifte wordt rekening gehouden met de periode waarin je:

Na emigratie betekent “ik woon in Spanje” niet automatisch:

Je kunt als buitenlands belastingplichtige nog steeds Nederlandse belastingverplichtingen hebben.

Bijvoorbeeld omdat je:

Welke inkomsten Nederland of Spanje mag belasten wordt mede bepaald door het belastingverdrag tussen beide landen.

Je betaalt daarbij niet simpelweg twee keer volledig belasting over hetzelfde inkomen; belastingverdragen zijn juist bedoeld om dubbele belasting te voorkomen. Maar het kan wel voorkomen dat je in beide landen aangifte moet doen.

Hier moeten we bewust niet te kort door de bocht gaan.

Nederlandse AOW, bedrijfspensioen, overheidspensioen en lijfrente zijn fiscaal niet automatisch allemaal hetzelfde.

Het belastingverdrag bepaalt welk land over welk type inkomen mag heffen.

Voor Pensionado betekent dat:

Dit onderwerp verdient een eigen artikel per inkomenstype.

Ja, dat kan.

Bij emigratie kan de Belastingdienst in bepaalde situaties een conserverende aanslag opleggen.

Dat kan bijvoorbeeld spelen bij:

Het is vooral een onderwerp om niet te negeren wanneer je grotere pensioen-, lijfrente- of ondernemingsbelangen hebt.

Ook dan kun je emigreren.

Het aanhouden van een Nederlandse woning voorkomt niet dat je je bij meer dan acht maanden verblijf buiten Nederland moet uitschrijven.

Maar de woning kan fiscaal wel relevant blijven.

Ook kan de fiscale behandeling veranderen wanneer:

Dus:

is geen veilige conclusie.

Maar:

evenmin.

Geef bij uitschrijving je nieuwe Spaanse adres door aan je gemeente als dat al bekend is.

De gemeente geeft je adreswijziging door aan verschillende overheidsorganisaties, waaronder de Belastingdienst.

Verhuis je later binnen Spanje of was je buitenlandse adres bij vertrek nog niet compleet, dan kun je het buitenlandse adres daarna wijzigen.

Dat is belangrijk.

Zodra je in het buitenland woont, verwacht de SVB dat je bepaalde wijzigingen zelf doorgeeft.

Denk bijvoorbeeld aan:

Ook kan de SVB in sommige situaties een levensbewijs vragen.

Dat is geen reden tot zorg.

Het is simpelweg een manier om bij inwoners buiten Nederland te controleren of een uitkering terecht doorloopt.

Tot nu toe hebben we gekeken naar iemand die werkelijk naar Spanje verhuist.

Maar veel Pensionado-lezers willen helemaal niet emigreren.

Ze willen bijvoorbeeld ieder jaar:

november → maart in Spanje

en de rest van het jaar in Nederland wonen.

Dat is een andere route.

Blijf je in een periode van twaalf maanden maximaal acht maanden buiten Nederland, dan leidt de achtmaandenregel op zichzelf niet tot een verplichte uitschrijving uit de BRP.

Bij een normale overwintering van bijvoorbeeld vier of vijf maanden blijf je daarom doorgaans gewoon in Nederland ingeschreven.

Daarmee verandert veel:

Maar let op:

Daarvoor gelden de fiscale regels afzonderlijk.

Dit is een veel realistischer Pensionado-scenario dan volledige emigratie.

Stel:

Henk en Marjan houden hun huis in Nederland.

Ze wonen ieder jaar van:

1 november tot 31 maart in Alicante

Dat is ongeveer vijf maanden.

De overige zeven maanden wonen ze in Nederland.

Ook zitten ze met ongeveer vijf maanden normaal gesproken onder de Spaanse grens van meer dan 183 dagen.

Dat maakt deze constructie administratief aanzienlijk eenvoudiger dan volledige emigratie.

Maar zodra ze steeds langer in Spanje blijven, hun Nederlandse woning verkopen of verhuren en hun feitelijke leven steeds sterker naar Spanje verschuift, moet opnieuw worden gekeken naar:

Nu verandert het plaatje.

Breng je in een periode van een jaar meer dan acht maanden buiten Nederland door, dan ben je verplicht je bij de Nederlandse gemeente uit te schrijven.

Het maakt daarbij niet uit dat je:

Voor de Nederlandse BRP woon je dan niet meer als ingezetene in Nederland.

Daarnaast ligt negen maanden verblijf in Spanje boven de bekende Spaanse 183-dagengrens en zal fiscale residentie daarom eveneens een belangrijk onderwerp worden.

Dat is wezenlijk anders dan overwinteren.

Ga je permanent of meer dan acht maanden per jaar buiten Nederland wonen?

Dan is uitschrijving waarschijnlijk aan de orde.

Vooral belangrijk wanneer je nog niet de AOW-leeftijd hebt bereikt.

Controleer:

Laat vaststellen welke zorgroute vanaf je verhuizing geldt.

Voor veel Nederlandse AOW’ers richting Spanje is dat uiteindelijk CAK + S1.

Doe dit voordat je uit Nederland vertrekt.

Doe dat in de laatste vijf dagen voor vertrek als je onder de uitschrijfplicht valt.

Geef je Spaanse adres door als je dat al weet.

Ook digitaal.

Geef je buitenlandse adres door en controleer welke andere wijzigingen je zelf moet blijven melden.

Zeker wanneer je adres bij vertrek nog niet bekend was.

Over het jaar waarin je emigreert krijg je met de speciale emigratie-/immigratieaangifte te maken.

Bijvoorbeeld wanneer je:

Ga dan niet alleen af op een dagenteller.

De belangrijkste beslissing komt eigenlijk vóór alle formulieren.

Want daar begint het verschil.

Dan krijg je waarschijnlijk te maken met:

Dan blijf je bij een normale tijdelijke situatie:

Zolang de feiten daar ook werkelijk bij passen.

Het grootste misverstand is daarom dat emigratie één vinkje bij de gemeente zou zijn.

Dat is het niet.

De gemeente registreert waar je woont.

De SVB kijkt naar AOW en sociale verzekeringen.

De Belastingdienst kijkt naar je fiscale woonplaats en inkomen.

Pas als je die drie uit elkaar houdt, wordt duidelijk wat je werkelijk moet regelen, en voorkom je dat een vijfmaandse winter in Alicante per ongeluk wordt behandeld alsof je Nederland voorgoed hebt verlaten.